بنه وار من  ایل من

بختیاری یکی از اقوام کهن ایران زمین و آریایی نژاد است که در در گذر روزگار نام آن دست خوش تغییر قرار گرفته است. در نخستین گزارشات باستان شناسی وابسته به ده هزار سال پیش از میلاد نام این قوم « آنزان» یا « آنشان» بوده است. در زمان هخامنشیان که خاستگاه آنان پارسوماش(مسجدسلیمان – لالی – سردشت – هفتکل) بود، به پارس نامور شدند. در بدو ورود اسکندر گجستک به ایران از آنان به نام اوکسیان شهرت داشتند که راه را بر سپاه مقدونی سد کردند. در زمان اشکانیان به الیمایید شهرت داشته اند و در زمان ساسانیان دوباره به قوم پارس پیوستند. در دوره های نخستین اسلامی همه زاگرس نشینان و یا حتا همه کوچگران (عشایر) اران را کرد می نامیدند و منطقه زاگرس را جبال می گفتند . از حدود سال سیصد ه ق واژه لر در ساختار سیاسی -اجتماعی ایران پیدا شد. و شامل استانهای بختیاری کنونی ، کهگیلویه و بویراحمد، لرستان ، خوزستان، ایلام ، بوشهر و همدان بود که استان بختیاری و کهگیلویه به لر بزرگ و استان لرستان فیلی و ایلام لر کوچک بودند. تا اینکه در زمان صفویه کهگیلویه از لربزرگ جدا شد و باقی آن تحت نام امیرجهانگیرخان بختیاری آسترکی فرزند امیر تاجمیرخان بهرامسری آسترکی که نام جد سوم خود بختیار را به عنوان لقب اختیار کرده بود همه منطقه لربزرگ به نام بختیاری مشهور شد و تا کنون نیز به همین نام شهرت دارد. از زمان باستان همه اقوام ایرانی به گروه هایی تقسیم می شدند که این روند با گذر هزاران سال هنوز در میان ما بختیاری ها به قوت خود باقی است. بنابر این نمودار تقسیمات قوم بختیاری به قرار زیر است:

1- قوم : بختیاری

2- شاخه: هفت لنگ و چهارلنگ

3- باب :( دورکی، بهداروند، دینارانی، بابادی) ؛ ( محدصالح و ممزایی، موگویی، کیانرسی ، میوند و زلکی)

4- طایفه ها

5- تیره ها

6- تش ها

7- اولاد ها

8- کربوها

تا در رده طایفه ها هیچگونه تشابه نامی در میان آن ها وجود ندارد مگر آنجاکه طایفه ای به خاطر مسایل سیاسی و اجتماعی تقسیم شده باشد که دو مورد بیشتر نیستند یکی چهاربری هفت لنگ و چهاربری چهارلنگ ؛ و دیگری آرپناهی هفت لنگ و آرپناهی چهارلنگ .

اما از رده تیره ها به بعد هم نامی های فراوانی در میان تیره ها و تش های بختیاری و حتا اولاد ها و کربوها به چشم می خورد و علت آن نیز این است که در رده طایفه ها نام ها خاص هستند اما از رده طایفه به بعد نام ها عام و همگانی می شوند که دال بر یکی بودن این تیره ها و تش ها نیست. این گروه های هم نام و متشابه عبارتند از:

الف) در رده تیره ها:

1- تیره خواجه موگویی چهارلنگ، تیره خواجه اورک دینارانی هفت لنگ، تیره خواجه شهنی بابادي هفت لنگ، تیره خواجه اُسیوند هفت لنگ، تیره خواجه فولادوند میوند چهارلنگ، تیره خواجه گله بابادب هفت لنگ

2- تیره جلیل وند گندلی(قندعلی) دورکی هفت لنگ، تیره جلیل وند بساک میوند چهارلنگ،

3- تیره جمشیدوند بساک میوند چهارلنگ، تیره جمشیدوند ایسوند میوند چهارلنگ

4- تیره دهدار آسترکی دورکی هفت لنگ، تیره دهدار بابادی هفت لنگ، تیره دهدار آرپناهی چهارلنگ

5- تیره محمد جعفری کیانرسی چهارلنگ، تش محمد جعفری طایفه نصیر بابادب هفت لنگ

6- تیره اسه وند(اسدوند) آسترکی دورکی هفت لنگ، تیره اسه وند (اسدوند) موری دورکی هفت لنگ

7- تیره کلاوند راکی بابادب هفت لنگ، تیره کلاوند زلکی چهارلنگ

8- تیره ارزانی وند شهنی هفت لنگ، تیره ارزانی وند راکی هفت لنگ

9- تیره جمالوند طایفه دهناشی بهداروند هفت لنگ، تیره جمالوند ممزای چهارلنگ

10-تیره جاوند زلکی چهارلنگ، تیره جاوند راکی هفت لنگ ، تش جاوند سرلک آسترکی هفت لنگ

11-تیره قاسم وند موری هفت لنگ ، تیره قاسم وند راکی بابادب هفت لنگ

12-تیره تهماسوند دهناشی بهداروند هفت لنگ، تیره تهماسوند راکی بابادی هفت لنگ، تیره تهماسوند ایسوند میوند چهارلنگ

13- تیره چرم موگویی چهارلنگ، تیره چرم شهنی بابادی هفت لنگ

14- تیره عیدی از طایفه شیخ رباط بابادی هفت لنگ، تش عیدی از تیره بهرامسری آسترکی دورکی هفت لنگ

15- تیره تاج دین از طایفه شهنی هفت لنگ، تیره تاج دین منجزی بهداروندهفت لنگ، تش تاج دین از تیره بهرامسری آسترکی هفت لنگ،

16- تیره جلیل عالی انور بابادی هفت لنگ، تیره جلیل جانکی سردسیر هفت لنگ

17-تیره هلیل منجزی بهداروند، تیره هلیل ممزایی چهارلنگ

18- تیره مُلا از طایفه تردی بهداروند هفت لنگ، تیره مُلا محمدصالح چهارلنگ

19- تیره شیرازی از طایفه تردی بهداروند هفت لنگ، تش شیرازی از طایفه نصیر بابادی هفت لنگ، تیره شیرازی طایفه جاکی سردسیر هفت لنگ، تیره شیرازی موگویی چهارلنگ

20- تیره سراج الدین بابااحمدی دورکی هفت لنگ، تیره سراج الدین میرکاید بابادی هفت لنگ

21- تیره سله چین گاشه(عکاشه) بابادی هفت لنگ، تیره سله چین ململی بابادی هفت لنگ

ب) در رده تش ها:

1- تش محمدرضاوند از تیره بهرامسری آسترکی دورکی هفت لنگ، تش محمدرضاوند از تیره جاوند زلکی چهارلنگ

2- تش سرسر از تیره بهرامسری آسترکی دورکی هفت لنگ، تش سرسر از تیره جاوند زلکی چهارلنگ

3- تش توشمال از تیره بهرامسری آسترکی دورکی هفت لنگ، تیره توشمال زراسوند دورکی هفت لنگ، تش توشمال از تیره ابراهیم وند زلکی چهارلنگ، تش توشمال نوازنده و یا تش توشمال رنگ رز

4- تش زیلاوند از تیره بهرامسری آسترکی دورکی هفت لنگ، تش زیلاوند از طایفه کافلی محمدصالح چهارلنگ

شایسته به بیان است که در رده های اولاد و کربوها و نام خانوادگی ها نیز تشابهات و هم نامی ها ی فراوانی وجود دارد که همان گونه که در سطور بالا ابراز نمودم هیچگونه قرابت خوشاوندی نسبی با هم دارند. برای نمونه نام خانوادگی بهرامی در طایفه آسترکی، طایفه کهیش، طایفه عرب کمری، طایفه بساک، طایفه زراسوند، طایفه شهنی، و غیره دیده شده است. البته باید خاطر نشان نمایم که در این میان عده ای از طوایف همجوار بختیاری یا از جاهای دیگر به بختیاری کوچانده شده و پناهنده گردیده اند و با ساختن نسب نامه های دروغین ، تلاش بر بختیاری نشان دادن خود می نمایند در حالیکه برگانشان باور داشته و دارند که اصالتا بختیاری نیستند . این جمله نه به خاطر قوم پرستی است بلکه به خاطر جامعه شناسی اقوام گفته شده است.

استاد آ علی آسترکی (بهرامسری) ۲۲/۱۰/۱۳۹۱